Voor wie zou denken dat er in onze ‘moderne’ wereld - een wereld
waarin we zogenaamd vrij mogen denken, een wereld waarin we
(geografisch voor het grootste deel) zogenaamd ook vrij mogen spreken
- geen taboes meer zijn: neem eens het woord ‘Israël’ in de mond
tijdens een beschaafde conversatie. Je ziet de schilden omhoog gaan,
de speren geheven worden, hier en daar iemand in een loopgracht
duiken; de stilte valt in. Als je op dat moment zo slim bent dat
woord ‘Israël’ aan te vullen met ‘is fantastisch!’, gaat de
stilte van ongemakkelijk naar lichtelijk opgelucht – er kan altijd
nog een ‘Maar…’ volgen na ‘fantastisch!’ -, maar zelfs als
je het onderwerp vervolgens laat vallen, blijft het ergens in de
lucht zweven, zoals in de fantasie van zij die aan hen geloven de
goden dat doen die op en rond dat land ontstonden, die van de
christenen, die van de joden, die van de moslims. ‘Israël’ is
niet iets waar je over wil discussiëren, ‘Israël’ is een
onderwerp dat met de grofste wapens van tafel zal worden geveegd. Wie
in zo’n beschaafde conversatie niet gelijk wil gesteld worden aan
‘die met hun Palestijnensjaals’ (alsof de deelnemers aan de
conversatie ook maar één iemand met zo’n sjaal voldoende kennen
om meer te kunnen zeggen over zijn gedachten dan dat ze op een of
andere manier de reden zijn waarom ze – o, gruwel – op straat
beginnen roepen van ‘Free Palestine!’ of ‘From the
river to the sea, Palestine shall be free!’), houdt zijn mond
over ‘Israël’. Wie niet wil geconfronteerd worden met het
dodelijkste wapen dat er is, de ‘vraag’ (het verwijt dus) of je
‘misschien voor de moslims bent’, denkt er zelfs niet aan het
woord uit te spreken. Wie niet wil afgeserveerd worden als
extreem-links, zelfs al is ie op z’n minst radicaal-rechts en weten
zijn gesprekspartners dat ook, bant de mogelijkheid om over ‘Israël’
te denken definitief uit zijn gedachten. ‘Israël’ is alleen maar
een probleem in die zin dat ‘moslims’ er niet mee kunnen leven en
dat probleem dient opgelost te worden door die ‘moslims’ buiten
spel te zetten.
Met dat soort simplismen wordt iedere discussie over ‘Israël’
ofwel bij voorbaat onmogelijk gemaakt, ofwel razendsnel kortgesloten.
Waarom? Omdat iedere werkelijke discussie over ‘Israël’
onvermijdelijk tot gevolg heeft dat je er moét over nadenken. Omdat
in dat geval al snel de zwart-wit tegenstelling onzin blijkt te zijn.
Omdat de tegenstelling in jezelf blijkt te zitten.
Wie onvoorwaardelijke fan is van ‘Israël’ omdat er een ‘rechtse’
regering aan de macht is, dient zichzelf de vraag te stellen of hij
‘tegen’ die staat was toen daar nog een ‘linkse’ regering aan
de macht was, en dat wéér zal zijn als er – en dat gebeurt vroeg
of laat – opnieuw een ‘linkse’ regering aan het roer van het
land zal staan. Wie een absolute hekel heeft aan ‘Israël’ omdat
er een ‘rechtse’ regering – en er lijken al tijden geen andere
meer geweest te zijn – de dans leidt, moet zichzelf afvragen of hij
dan ‘voor’ die staat zal zijn als een ‘linkse’ regering het
overneemt en of hij dat ook was toen ‘linkse’ regeringen er nog
de dienst uitmaakten. Wie zijn mening over ‘Israël’ zou laten
afhangen van welke regering daar aan de macht is, moet zich afvragen
of dat een werkelijk verschil maakt in de manier waarop ‘Israël’
met zijn buren omgaat, in de grondvesten van de staat, in de
voorziene toekomst ervan. Wie zijn mening over ‘Israël’ zou
laten afhangen van z’n eigen links/rechts-oriëntatie, dient eens
ernstig na te denken over wat die oriëntatie inhoudt, over wat
‘links’ en ‘rechts’ dezer dagen voorstellen, over de mate
waarin hij zich daarin voelt passen en wíl inpassen.
Wie niet aan ‘links’ of ‘rechts’ doet, wie die etiketten
beschouwt als overtollige ballast, wie z’n mening over ‘Israël’
laat bepalen door z’n mening over degenen die zich rond ‘Israël’
bevinden, wie zich met andere woorden aan de kant van ‘Israël’
schaart omdat hij tégen ‘de moslims’ is – een fenomeen dat,
meestal maar niet altijd om verschillende redenen, zowel ter
linkerzijde als ter rechterzijde voorkomt –, staat voor hetzelfde
probleem. Is hij tegen ‘de moslims’ omdat ze een ‘achterlijk’
geloof aanhangen, dan moet hij zich eens verdiepen in de
‘achterlijkheid’ van het joodse geloof én het christelijke, want
ook dié bestaat. Is hij tegen ‘de moslims’ omdat ‘ze’ hun
geloof opdringen aan een ander, dan moet hij zich verdiepen in de
joodse gemeenschappen die – sinds het ontstaan van ‘Israël’
steeds minder – vele eeuwen lang bestaan hebben in in meerderheid
islamitische landen én in de visie van ‘de joden’ op christenen
én moslims. Is hij een fan van ‘Israël’ omdat hij kiest voor de
minste van twee kwaden, dan stelt hij zich beter de vraag hoe zijn
schaalverdeling werkt en of die keuze werkelijk een goede is. Wenst
hij, daarmee onvermijdelijk partij kiezend, geen partij te kiezen
omdat een dode jood een goede jood is en een dode moslim een goede
moslim (altijd winst!), dan kan hij zich beter afvragen wat hem
onderscheidt van de beulen die slechts een deel van die mening zijn toegedaan.
Een lange inleiding, dit alles, om Antizionisme van Benjamin
Moser te introduceren. Een inleiding waarin ik ‘Israël’ steeds
tussen aanhalingstekens heb gezet omdat zelfs het begrip van wat
Israël is misbruikt wordt door het zionistische kamp. Een inleiding
waarin ik de nadruk heb gelegd op de verplichting na te denken, want
dat heeft niet alleen Benjamin Moser gedaan, maar ook het dozijn
antizionisten die hij in dit boek voorstelt, alvorens ze antizionist
werden. Een inleiding waarin ik het ook wel een beetje over mezelf
heb: ooit was ik onvoorwaardelijke fan van ‘Israël’, baken van
beschaving, eeuwig slachtoffer van die smerige moslims; tegenwoordig
ben ik, met dank aan vooral de ‘rechtse’ regeringen die in die
staat al tijden de dienst uitmaken, van dat ‘denkpatroon’ af,
zonder daarom onvoorwaardelijke fan van ‘de moslims’ geworden te
zijn, en mezelf met de jaren minder definiërend als ‘rechts’
zonder evenwel ‘links’ geworden te zijn. Ik wist een en ander
over antizionisme, ik wist een en ander over kritiek bij ‘de joden’
op ‘Israël’, ik wist een en ander over de ontstaansgeschiedenis
van de moderne staat met die naam, maar ik heb ook ontzettend veel
bijgeleerd door het lezen van dit boek, mijn meningen nog bijgesteld,
mijn overtuigingen van een meer feitelijke basis kunnen voorzien. Ik
kan dan ook de eigenlijke bespreking van dit boek, verschenen bij
Uitgeverij De Arbeiderspers in 2026, beginnen met de
aanbeveling het zeker te lezen. Doch ik kan alleen maar hópen dat
wie zich nu aan de kant bevindt die zich om een of andere reden
onvoorwaardelijk achter ‘Israël’ schaart, dat ook daadwerkelijk
zal willen. Er zijn immers véél moeilijke dingen in het leven, maar
jezelf toelaten van een makkelijke keuze af te wijken, is de
moeilijkste. Vooral als Hitler om de haverklap van onder het stof
gehaald wordt: “Toen nog maar drie jaar na Hitlers nederlaag de
staat Israël werd gesticht, was dit zo’n onwaarschijnlijke triomf,
zo wonderbaarlijk, dat het bijna het monsterlijke offer van de zes
miljoen leek te rechtvaardigen. Hitler bewees de juistheid van Herzls
stelling dat de Joden in de landen van niet-Joden nooit veilig konden
zijn. En wat daarna gebeurde, bewees wat Herzl ook had gezegd,
namelijk: ‘Wen ihr wollt, ist es kein Märchen.’” Geen
sprookje dus, Der Judenstaat van Theodor Herzl: “De Joden
worden erin gedefinieerd als ein Volk. In de negentiende eeuw
had dit woord politieke en vooral ook raciale associaties, waardoor
het botste met de traditionele definitie van ‘Joden’ als de leden
van een geloofsgemeenschap. Het pamflet stelt dat het antisemitisme
niet door middel van assimilatie noch op enige andere manier kan
worden uitgeroeid, en dat de enige oplossing voor de Judenfrage, het
Joodse vraagstuk, eruit bestond om de Joden opnieuw samen te brengen
in een moderne, onafhankelijke natiestaat met een eigen grondgebied.”
Een beetje belezen mens ziet het al komen: ein Volk, ein
Reich en, jawel, ein Führer. Een Führer zijnde
Herzl zelf. Of zoals Moser de Herzl-biograaf Derek Penslar citeert:
“Herzl stelde zichzelf voor als een groot staatsman, die zijn
voorwaarden oplegde aan Hirsch en andere rijke Joden, mensen die hij
altijd had benijd en veracht. Hij schreef dat hij een almachtige
leider zou zijn en in de toekomstige Joodse staat onvoorwaardelijke
gehoorzaamheid zou afdwingen. Met het oog op het welzijn van de staat
en de ‘zelfbevruchtiging van de natie’ zouden bankiersdochters
aan ‘vitale jongemannen’ worden uitgehuwelijkt. Een ‘efficiënt
opererende geheime politie’ zou toezien op Herzls veiligheid. De
Joodse staat zou worden geleid door een herzliaanse dynastie; zijn
vader Jakob zou de eerste senator van de Joodse staat zijn en zijn
zoon Hans zou als doge fungeren. Herzl zag een kroningsplechtigheid
voor zich, compleet met kurassiers, artillerie en infanterie, die
‘opmarcheren in met goud behangen galatenues’. ‘De doge zelf
zal gehuld zijn in het schandelijke gewaad van de middeleeuwse
getto-Jood: de puntmuts, het gele insigne. […] Pas in de tempel
draperen we een vorstelijke mantel over zijn schouders en plaatsen we
de kroon op zijn hoofd.’ Herzl huilde om de grootsheid van het
visioen dat hem voor ogen stond en het vooruitzicht dat hij zijn zoon
tot doge zou kronen. LIEFDE EN KUSSEN VOOR MIJN VADER-KONING, schreef
Herzl in een telegram aan zijn zoon toen het knulletje zijn vierde
verjaardag vierde.” Klinkt krankzinnig, maar dat is niet wat Herzl
volgens Moser was: “Hij is onnadenkend, in die zin dat hij nergens
over nadenkt. Zijn beweegredenen zijn volstrekt duidelijk. Zijn
oplossingen van een kinderlijke eenvoud. Gedachten die bij anderen –
bij iedereen – zouden opkomen, komen bij hem niet op. Het lijkt
geen boze opzet. Ze komen gewoon niet bij hem op.” Zoals ze nog
steeds niet opkomen bij zijn volgelingen, de zionisten, al zijn die
zekerder van waar de Judenstaat moet liggen, zijnde daar waar
hij nu ligt, en niet in bijvoorbeeld Argentinië, waar Herzl ook wel
een mogelijkheid zag. Zoals hij een jaar of drie vóór hij aan zijn
boek begon een mogelijkheid zag in “het idee (…) om de miljoenen
Joden in het Oostenrijks-Hongaarse Rijk tot het katholicisme te
bekeren”, iets wat, dixit Moser, “niet minder [zou betekenen] dan
het ontbinden van het Joodse volk”. Wat voor Herzl niet echt een
punt was, want Herzl had een hekel aan joden: “Herzl liet zich
kennen als een van de grootste antisemitische extremisten van zijn
tijd. ‘Ik heb zelf tot dusver slechts één echte antisemiet leren
kennen,’ laat Arthur Schnitzler een Joods personage opmerken in
zijn roman Der Weg ins Freie, die verscheen in 1908. ‘Ik kan voor u
helaas niet verhelen […] dat hij een bekend zionistisch kopstuk
was.’ Schnitzler laat duidelijk doorschemeren dat Herzls woorden
zelfs voor een niet-Joodse antisemiet opzienbarend waren. Onder de
Joden kwam niemand er ook maar bij in de buurt. Maar al vanaf het
prille begin mikte het zionisme op antisemieten: probeerde hen voor
zich te winnen, vleide hen. ‘De antisemieten zullen onze trouwste
vrienden worden, de antisemitische landen onze bondgenoten,’
schreef Herzl. Deze opmerkingen maken het moeilijk te begrijpen dat
hij zoveel volgelingen kon krijgen – en maken het eenvoudig te
verklaren waarom zoveel Joden een instinctieve afkeer van het
zionisme voelden.”
Wat echter niet hielp: “Er was één vraag in het bijzonder waar de
schildwachten meteen bij werden geroepen en waarvoor je subiet over
de ophaalbrug kon worden getrapt. Dit was de gevaarlijkste vraag, de
vraag waaruit alle andere voortvloeiden: Hadden de Europese Joden
het recht om Palestina over te nemen, een land dat tegen het einde
van de negentiende eeuw tussen de 95 en 97 procent niet-Joods was –
met een bevolking die, anders dan de Europeanen, de Joden nooit kwaad
had gedaan – en dan, gesteund door de westerse imperiale machten,
de autochtone bevolking van dat land te boycotten, te onderwerpen, te
verbannen, etnisch te zuiveren en tot slachtoffer van een genocide te
maken? Had Israël, met andere woorden, ‘bestaansrecht’? Zo’n
vraag kon enkel opkomen bij fanatici, bij terroristen, donderden de
zionisten dan. De woede die deze vraag losmaakte was theatraal,
overdreven – en tegelijk onthullend. Die liet doorschemeren waarom
en in welk opzicht Israël verschilde van andere landen. De meeste
landen hebben wel een boze koningin – of bloeddorstige dynastie –
die zich ergens diep in de kerkers van hun geschiedenis schuilhoudt.
Deze persoonlijkheden of periodes roepen schaamte op. Maar ze behoren
tot het verleden. Ze kunnen rustig besproken worden. Het verschil met
Israël is dat zijn misdaden niet tot het verleden behoren. De staat
werd gesticht in 1948, achtentwintig jaar voordat ik werd geboren. De
Nakba van de Palestijnen, de etnische zuivering die gepaard ging met
het ontstaan van de Israëlische staat, was geen eenmalige ramp. Ze
is nooit gestopt. Haar slachtoffers lopen nog altijd rond, met de
sleutels van hun gestolen huizen op zak. De dreiging tegen diegenen
die het waagden dit onderwerp aan te snijden was reëel. Dit kan
verklaren waarom zoveel mensen, zelfs diegenen die de vraag
begrijpen, hebben geprobeerd om het antwoord uit de weg te gaan. In
plaats daarvan compliceren ze de vraag. Ze wijzen erop dat er
historisch gezien verschillende definities van het zionisme
bestonden, dat er verschillende wegen voor open lagen. Baruch
Spinoza, de grote beschermheilige van de Joodse paria’s, zei eens
dat niets kon gebeuren behalve precies op de manier waarop
het gebeurde, en die andere openliggende wegen was het zionisme
niet ingeslagen – en ze hadden, denk ik, ook nooit echt
opengelegen. Het openslaan van een boek van Herzl maakt duidelijk dat
er, gesteld dat er al een kans bestond om zijn ideeën uit het
sprookjesdomein weg te halen, maar één weg open lag om die te
verwezenlijken. Of hij en zijn volgelingen het bestaan van het
Palestijnse volk nu wel of niet erkenden, die mensen waren er gewoon.
En hoeveel propaganda er ook tegen hen werd gevoerd, wat voor
Sprachregelungen de kolonisators ook bedachten en aan anderen
oplegden, net als elk ander volk zouden de Palestijnen hun land nooit
aan een stelletje buitenlandse indringers hebben afgestaan.”
Die laatste zin zou eigenlijk een perfect einde zijn voor deze
boekbespreking, iets waar de Sam van Rooys en andere zogenaamde
volksnationalisten van deze wereld eens écht over moeten nadenken,
iets waar iedereen die toch minstens inziet dat in Israël zelfs het
excuus niet gebruikt wordt dat de ‘westerse’ imperiale
mogendheden gebruikten om de wereld onder de voet te lopen (zijnde
dat ze daar even de beschaving zouden gaan brengen waar ze zo weinig
van wisten te demonstreren) eens over moet prakkezeren, maar ik moet
u toch nog wat meegeven over wat volgt ná de inleiding, al zou die
inleiding op zich al reden genoeg zijn om dit boek nogmaals aan te bevelen.
Wat volgt na die inleiding zijn namelijk twaalf ‘verhalen’ over
leven en werk van evenzovele antizionisten. Antizionisten die vaak op
een grovere manier verketterd zijn dan antisemieten. Antizionisten
die zelf, stuk voor stuk, joods waren (of zijn). Antizionisten die ik
voor het grootste deel niet kende tot ik dit boek las. Rabbi Aaron
Samuel Tamares, Edwin Montagu, Ahmad Sadiq Saad, Hyman Judah
Schachtel, Avi Shlaim, Maxime Rodinson, Felicia Langer, Helena Salem,
Ronnie Kasrils, en Nan Goldin waren me stuk voor stuk onbekend, maar
ik ben ook content elk van hen een beetje te hebben leren kennen via
Benjamin Moser. Jacob Israël de Haan was me als schrijver wél
bekend, al heb ik niets van hem in mijn boekenkasten zitten, maar ook
over hem leerde ik in dit boek veel meer dan ik al wist. En Hannah
Arendt, ach, Hannah Arendt: ik leerde haar kennen via het tijdschrift
waar ik gedurende vele jaren voor schreef, TeKoS, haar en haar
mentor/minnaar Martin Heidegger, verzamelde de jongste jaren een
aantal boeken van en over haar, maar wist niet dat ook zij tot het
antizionistische kamp ging behoren. Twaalf biografieën van
tegendraadse mensen, mensen die leerden uit hun aanvankelijke, vaak
louter culturele, dwaling richting zionisme, nóg een reden om dit
boek te kopen.
Tamares, bijvoorbeeld, die “zich al in Volzjin aangetrokken [had]
gevoeld tot het preherzliaanse zionisme, vooral waar het ging om het
moderne Hebreeuws, en tijdens zijn eerste jaren in Milejczyce, in het
midden van de jaren negentig van de negentiende eeuw, (...) steeds
meer [ging] voelen voor dit mystieke ideaal”, maar “zijn versie
had niets van doen met het seculiere nationalisme”, een eigenaardig
nationalisme dat “waar andere nationalistische bewegingen
imperialistische machten omver probeerden te werpen, probeerde (…)
daar (…) aansluiting bij te vinden”. Tamares die aan de
ballingschap een positieve betekenis toekende, want die “maakte van
het judaïsme een wereldreligie in plaats van een lokale cultus”.
Tamares die zich uitsprak “tegen het progressieve geloof in de
wetenschap. Nergens was de technologische vooruitgang gepaard gegaan
met morele vooruitgang.” Tamares die “al in 1897, een jaar na
Herzls Judenstaat [schreef] dat het ‘bij niemand opkwam te
vragen’ waarom de machten die de Joden vervolgden ‘hún wandaden
moesten rechtzetten door buitenlands grondgebied, Ottomaans
land, over te dragen, oftewel land van een rijk dat de Joden zelf
niet vervolgde.” Tamares die inzag “dat het zionisme er niet naar
streefde Joden een veilige haven te bieden”, maar “naar de
overheersing van ‘een of ander ‘onbeschaafd’ volk dat
stilletjes het land was binnengeslopen en er pas vijftienhonderd jaar
woonde’: “Het was eropuit ‘dit ‘onbeschaafde’ volk dat er
nu woonde te onderwerpen’, en dat ‘niet omdat Joden zelf moesten
emigreren, maar om een Joodse ‘meerderheid’ te behalen en op die
manier het ‘dominante volk’ te worden dat de oorspronkelijke
Arabische bewoners van het land getalsmatig overtrof, zodat die een
‘getolereerde’ minderheid werden’.”
Of Edwin Montagu, die “oprechtheid en tactloosheid niet altijd uit
elkaar [wist] te houden en (…) vaak zo openhartig [was] dat hij
machtige vijanden tegen zich in het harnas joeg, zijn carrière te
gronde richtte en zijn levensduur bekortte, terwijl zijn affaire met
de minnares van de premier de Britse regering midden in een
wereldoorlog ten val bracht”, maar toen “het er alle schijn van
had dat de Balfourverklaring onvermijdelijk was, (…) zijn best
[deed] om bij de formulering daarvan de positie te waarborgen van de
negentig procent van de bevolking die nu opeens werd gereduceerd tot
de ‘huidige niet-Joodse gemeenschappen’, door hun burgerrechten
en religieuze vrijheden – met voorbijgaan aan hun politieke rechten
– expliciet in de tekst te benoemen, en door erop te hameren dat
het ‘nationaal tehuis’ de Joden buiten Palestina niet in gevaar
mocht brengen”, een inspanning die helaas niet mocht baten.
Of Jacob Israël de Haan, schrijver van Pijpelijntjes, “de
eerste Nederlandstalige homo-erotische roman”, maar ook van
“zionistische poëzie”, die al snel na de Eerste Wereldoorlog
naar “het Joods Nationaal Tehuis” emigreerde, maar er nog sneller
achterkwam “hoe de verhoudingen lagen in Palestina” en daar luid
en duidelijk over communiceerde: “‘De Joden willen niet gewoon
bewoners zijn van een Arabisch land, maar daarover heersen,’ zei
een door hem geciteerde Arabische journalist. In zijn krantenstukken
meldde hij vaak hoeveel onrust Weizmann had teweeggebracht met zijn
zinsnede – dat het land Joods moest worden, zoals Engeland Engels
was – en vertelde dat zelfs christelijke Arabieren, die de Joden in
eerste instantie welwillend tegemoet waren getreden, afstand namen
van de excessen binnen het politieke zionisme. Ze maakten zich vooral
kwaad om pogingen hun de Hebreeuwse taal op te dringen.” “We zijn
wel een volk zonder land”, schreef hij, “Maar Palestina is niet
een land zonder volk.” “De Haan werd de meest gehate vijand van
de zionisten”, De Haan werd door een door de Hagana ingehuurde
moordenaar neergekogeld toen hij de synagoge verliet.
Of Ahmad Sadiq Saad, die in 1947 in Caïro een boekje publiceerde met
de titel Palestina in de klauwen van het kolonialisme en
daarin “waarschuwde dat het belangrijk was deze nieuwe vorm van
kolonialisme te herkennen – en te begrijpen dat Egypte weliswaar in
beslag werd genomen door binnenlandse problemen, maar dat het een
vergissing was om Palestina daar los van te zien. ‘De situatie in
Palestina is in wezen niet anders dan die bij ons,’ verklaarde de
auteur. ‘De patriottische Egyptenaar heeft er wellicht baat bij
zich te bezinnen op de ontwikkelingen in Palestina, aangezien de
verhoudingen daar kristalhelder zijn, zonder het gekonkel achter de
schermen dat in Egypte meespeelt (…)’ Door tot in de details te
beschrijven wat het kolonialisme in Palestina had aangericht, door
het zionisme in verband te brengen met andere vormen van imperialisme
en een profetische blik te werpen op de mogelijke consequenties van
een onbeteugeld zionisme voor de Arabische wereld, heeft het boek de
tand des tijds doorstaan als de scherpste Arabische uiteenzetting
over het toenmalige zionisme.” Arabisch, maar niet islamitisch (al
zou hij zich in 1957, omdat hij het vertikte om uit Egypte te
vertrekken, alsnog bekeren tot de islam): “De naam op het omslag
was Sadiq Saad, maar achter die onberispelijke Arabische en
islamitische naam ging die van Isidor Salvador Saltiel schuil, een
naam die dit boek in een heel ander verband zou plaatsen. Hij had een
Sefardische vader die in Egypte was geboren, maar zijn grootouders
kwamen uit Izmir en zijn moeder uit Odessa. Zijn gemengde stamboom –
Sefardisch, Asjkenazisch, deels terug te voeren tot de Ottomaanse
wereld en deels tot die van recentere immigranten – was kenmerkend
voor de Joden uit Egypte”.
Of Hyman Judah Schachtel, een rabbijn uit New York, en het bestuur
van de synagoge Beth Israel in Houston dat in 1943 een pagina met
“grondbeginselen” aannam die al snel zouden vergeleken worden met
de “Wetten van Jurenberg” (“als variant op die van Neurenberg”)
en de opstellers ervan met “Adolf Hitler, de Ku Klux Klan en de
Spaanse Inquisitie”, omdat in artikel twee van die
“grondbeginselen” stond: “Wij zijn Joden omdat wij het Jodendom
hebben aanvaard. Wij zien onszelf niet meer als een natie, maar als
een geloofsgemeenschap en wij rekenen dan ook noch op een terugkeer
naar Palestina, noch op een herstel van welke wetgeving dan ook
aangaande de Joodse staat. Wij pleiten zonder enige terughoudendheid
voor de scheiding van kerk en staat. Wij vormen geen land, geen
nationaliteit en geen ras. Onze godsdienst is het Jodendom. Ons land
is de Verenigde Staten van Amerika. Onze nationaliteit is Amerikaans.
Onze vlag is de Stars and Stripes. Wij maken deel uit van het
[sic] witte ras.”
Of Avi Shlaim, “in 1945 geboren als telg van een welgestelde
familie uit Bagdad, in het hart van ‘de oudste, welvarendste en
best geïntegreerde’ gemeenschap binnen de Arabische wereld” en
“net als de meeste Iraakse Joden (…) in 1950 uit zijn vertrouwde
omgeving weggerukt om de rest van zijn moeilijke jeugd vrijwel
berooid in Israël door te brengen”, een feit veroorzaakt door een
aantal tegen joodse doelen gerichte bomaanslagen in Bagdad,
bomaanslagen die georchestreerd werden vanuit Israël en tot doel
hadden van de Arabische joden in Irak ‘échte’ joden in Israël
te maken, een doel waarheen de weg langs kampen leidde: “De
Irakezen werden met DDT bespoten, en vervolgens afgevoerd naar
afgelegen kampen, waarvan sommige met prikkeldraad waren afgezet. ‘De
bittere ironie van Joden achter prikkeldraad kon vrijwel geen mens ontgaan.’”
Of… nee, ik laat het hierbij, want zelfs u kort meenemen langs de
levens en lijdenswegen van Hannah Arendt, van wie kortgeleden bij
Uitgeverij Jurgen Maas overigens een herziene herdruk
verscheen van het in 2005 naar het Nederlands vertaalde Het
zionisme bij nader inzien, van Maxime Rodinson, “De grootste
antisemiet van Frankrijk” (althans volgens de zionisten),
mensenrechtenactiviste Felicia Langer, journaliste Helena Salem,
anti-apartheidsactivist (en later Zuid-Afrikaans minister) Ronnie
Kasrils, en fotografe Nan Goldin, zal deze boekbespreking nog een
stuk langer maken dan ze al is. Ik wil dus eindigen met een boodschap
die ik al een paar keer meegaf: lees dit boek. En ga vervolgens eens
grasduinen in de Selectieve bibliografie op het einde om daar
nog een hoop interessante werken over het zionisme in te vinden. U
kan er maar van leren. Ik heb dat per slot van rekening ook gedaan.
Björn Roose
