Dat debuut werd in 1976 warempel verfilmd, maar ik durf toch hopen dat de
film evenals de rest van Simons’ (al dan niet op goedkeuring van
belgicisten kunnen rekenende) werken iets minder braaf is dan De
danstent. In het begin van het verhaal, als hoofdpersoon Stafke
het stoutmoedige idee opvat om een danstent (een mobiele disco, zeg
maar) naar het dorp te brengen, heb je namelijk nog wel het idee dat
dit een verhaal zou kunnen worden van vallen, opstaan en weer
doorgaan, maar nadat de jaloerse concurrentie genoemde Stafke wel
heeft proberen te dwarsbomen, maar daar zonder veel weerwerk van hem
niet in geslaagd is, verwacht je dat al veel minder, en tegen dat in
de laatste bladzijden een hevige storm de hele danstent vernield
heeft, weet je al dat ook dat geen ramp zal zijn. Aan het einde heeft
Stafke een hoop duiten, is iedereen in het dorp blij, is de
concurrentie niet aan een hartinfarct gestorven, heeft de pastoor
geen hel en verdoemenis gepredikt, en hoeft zelfs de eigenaar van de
tent niet diep in zijn zakken te tasten, want die is uiteraard
verzekerd en met verzekeraars wordt er verder in dit werkje geen
rekening gehouden. Die moeten het maar weten, toch?
Zoals lezers van wat dan enigszins denigrerend ‘streekromans’ wordt
genoemd, want behalve van een vergaan verleden – ik kan me
vergissen, maar ik vermoed dat de familie Klessens uit Rijkevorsel de laatste ‘bron’ van zo’n tenten is en wie de
videootjes opzoekt op Youtube zal tot de conclusie komen dat
het publiek ervoor nauwelijks nog tot ‘de jeugd’ kan gerekend
worden – getuigt dit boek van Simons ook van een intussen,
misschien toen al ten dele, vergane streek. Vergaan in de tijd,
vergaan in de ruimte ook, want de streek is niet alleen meer dan
honderd jaar ouder geworden sinds Simons zijn boek geschreven heeft
(of minder oud, als je het vanaf deze kant van de kijker beziet),
maar is ook ruimtelijk veranderd. Ja, er zullen nog wel gehuchten
zijn, maar gezien die door de band genomen óók gevuld zijn met
forenzen en aangespoelden, met jongelui van elders en gepensioneerden
van nog ergens anders, zal het dorpsgevoel ook dáár weg zijn, en
zullen jaarmarkten er net zomin als, pakweg, bij mij in Moerzeke nog
het hoogtepunt van het jaar vormen, zelfs al zouden de organisatoren
ervan de Koerdisch-Turkse ‘Vlaams-nationalist’ die ook wat er nog
rest van onze tradities graag een pad in de korf wil zetten de
middelvinger tonen. Een scène als de volgende zou zich dan ook haast
daadwerkelijk in Koerdistan, excuseer, Verwegistan kunnen afspelen:
“‘s Zondags vóór de jaarmarkt, ‘s morgens, werd dat briefje
bezorgd van deur tot deur, en na de hoogmis vonden de menschen dat in
de herberg liggen. Zot als musschen smeten de jonge mannen hun petten
op den grond van louter pret; ze sloegen op hun knieën en stampten
met hun hielen op de straatkeien. Sommigen grepen een maat vast en
sprongen in het ronde als wilde bokken. Ze riepen het mekaar toe van
in de herbergdeur tot op de markt en in de straten: ‘Mannen,
mannen, Boschbeek boven! Wij gaan ook eens iets krijgen! De
spiegeltent van den Wildeman: stoelen met kussens heel de tent rond,
gladde vloer en een orgel als een stadsfanfare! Laat ze maar komen!
Boschbeek boven!’” Charmant, daar niet van, maar het feit dat
Simons er in slaagt het feest in de tent bijna vijftig bladzijden te
laten duren, is een grotere literaire prestatie dan het feit dat
zelfs genoemde storm het schoon weer voor de personages niet kan doen eindigen.
De illustraties van Alfred Bogaerts - activist, lid van de Tweede Raad
van Vlaanderen, van 1932 tot aan zijn pensioen in 1942 leraar aan de,
overigens nog steeds bestaande, Joodse school Tachkemoni in Antwerpen
maar desondanks na de Tweede Wereldoorlog zijn pensioen afgenomen –
zouden nog een reden kunnen zijn om dit boekje in mijn kast te
houden, maar dat lijkt me ook weer wat overdreven. Ik heb ze gezien
en een aantal ervan waren zeer geslaagd; wie ooit dit boekje van me
overneemt, kan er ook maar van genieten.
Björn Roose
